فصل بهار، فصل نوآوری است و نوروز نماد نو شدن و تبلور نوآوری. طبیعت جامه‌ی نو می پوشد و همه طبیعت سرسبز و شکوفا می شود. 

 

 

مسائلی که در فضای کسب و کار امروز مطرح است شاید تا چند سال پیش اصلا مطرح نبود یا چندان مهم به نظر نمی رسید. لذا بنگاه ها به آن فکر نمی کردند و اهمیت چندانی نمی دادند. اما امروز اگر می خواهیم سرمایه گذاری در بخش های تولیدی در کشور عمومیت پیدا کند، باید فکرهای نو به میدان بیاید.

نوآوری در سازمان ها باید در فکر و اندیشه و یافتن راه ها و شیوه های نو تسری یابد و زمانی این نوآوری ها برای یک بنگاه اثربخش و ارزشمند خواهد بود که ذینفعان طعم آن را بچشند. مدیران بنگاه ها باید جریان نوآور سازمان خود را تقویت نمایند.

«خلاقیت» نگاه متفاوت به مسائل است. جایی که افراد مکث می‌کنند و احساس می‌کنند آنها هم می‌توانستند کاری جدید انجام دهند، یعنی کار خلاقانه‌ای انجام شده است. «نوآوری» هم به معنای انجام بهتر کارهاست. درواقع حاصلضرب دانش، خلاقیت و اقدام، نوآوری است.

اولین توصیه درخصوص حل مساله و خلاقیت به بنگاه‌ها این است که محیط پیرامون خود را با دقت تجزیه و تحلیل کنند. برخی بنگاه‌ها عادی هستند و هنگامی که می‌بینند رقیبشان محصولی ساخته و سهم بازار آنان را گرفته است؛ موضوع را به‌مثابه مشکل فرض کرده و به دنبال حل مساله می‌روند. اما سازمان‌های پیشرو سازمان‌هایی هستند که از تجزیه و تحلیل محیط، فرصت ایجاد می‌کنند و با نوآوری، یک محصول جدید را وارد بازار می‌کنند.

توصیه دوم اینکه اگر نیاز به بهبود جدی در یک سازمان یا محصول است، باید به کارکرد آن توجه شود، مدیران باید تلاش کردند روی حفظ کارکرد تمرکز کنند و کارکردهای مضر یا اضافه را حذف کنند؛ در این صورت ممکن است خیلی وقت‌ها نیاز چندانی به نوآوری نداشته باشیم. چون مسائل به چند دسته تقسیم می شود؛ برخی مسائل استاندارد هستند و اگر آنها را خوب تعریف کنیم، راه‌های استانداردشان پیدا می‌شود؛ دسته ای دیگر از مسائل هم وجود دارند که با یک بهبود کوچک می‌توان آنها را حل کرد. براساس پژوهش‌های انجام شده 77 درصد از مسائل یا استاندارد هستند یا با یک بهبود کوچک قابل حل هستند.  

توصیه سوم، توجه به این است که کارایی، کیفیت، انعطاف پذیری و نوآوری گام‌هایی است که صنایع جهان در روند تعالی خود در گذر زمان طی کرده اند. دنیا در گام اول در گذر زمان به سراغ «کارایی» رفت و تلاش شد با تولید انبوه و استفاده بهینه از کارگر و کاهش قیمت تمام‌شده کار انجام شود. پس از آن عصر «کیفیت» شکل گرفت و صنایع در گام دوم تعالی خود به سراغ کیفیت رفتند که به دنبال آن موضوعاتی مثل استاندارد و ایزو مطرح شد. در گام سوم «انعطاف پذیری» نیز مورد توجه قرار گرفت. اگر در گذشته مثلا سه مدل کامپیوتر در فروشگاه می‌گذاشتند، در این دوره، قطعات به صورت مجزا در فروشگاه‌ها گذاشته شد تا مشتری براساس سلیقه خود چگونگی مونتاژ آنها را سفارش دهد. دنیا به خاطر تنوع سلیقه مشتری و نیازهای جدید پا به عرصه «نوآوری» گذاشت و تلاش شد محصولات ویژگی‌های نوآورانه داشته باشند تا با محصولات رقبا متمایز شوند.

اکنون جهان در عصر نوآوری قرار دارد؛ اما ما کجاییم؟ اگر ما بخواهیم به رستوران برویم، جایی را انتخاب می‌کنیم که کیفیت داشته باشد؛ این یعنی ما هنوز در عصر کیفیت قرار داریم و در واقع دو عصر از دنیا عقب هستیم. ما باید تلاش کنیم از این مرحله بگذریم؛ اینکه بنگاه‌های ما به سراغ استاندارد و افزایش کیفیت رفته‌اند، خوب است اما دنیا به سمت نوآوری حرکت کرده و حتی مشتری را به فضای R&D و تحقیق و توسعه وارد کرده است. تولیدکننده یک نسخه از انتقاد مشتری را به قسمت R&D می‌برد و از یک شکایت و انتقاد مشتری نوآوری ایجاد می‌کند. ما هنوز اعتراض مشتری را بد می‌دانیم و سعی می‌کنیم سریعا او را ساکت و مساله‌اش را پاک کنیم؛ در حالی که در دنیا خیلی از نوآوری‌ها ماحصل یک نکته و نقد ساده مشتری بوده است.

امید که در سال جدید با الگو گرفتن از فصل بهار و نو شدن طبیعت، ما نیز با اندیشه ای نو و همتی والا قدم در راهکارهای نوآورانه و بهره ورانه نهیم و سالی سرشار از نوآوری را برای سازمان و ذینفعان رقم بزنیم. سال 1398 برای مدیران و کارکنان سازمان های ایرانی، سال «اقتصاد مقاومتی؛ نوآوری و بهره وری با تلاش جهادی» است.  

سید علیرضا شجاعی

سردبیر ماهنامه تدبیر

 

پیوندهای مرتبط
sigplus

مهندس سید علیرضا شجاعی، معاون اسبق برنامه ریزی وزارت صنعت، معدن و تجارت از پایه گذاران کانون دانشجویان مهندسی صنایع ایران و از متولیان تشکیل انجمن مهندسی صنایع ایران به شمار می رود. وی از دانش آموختگان دبیرستان علوی، دانشگاه علم و صنعت ایران و دانشگاه دفاع ملی است و هم اکنون مدیر مرکز تعالی سازمانی سازمان مدیریت صنعتی می باشد.